Dietetyka w fizjoterapii cz. 1
Częstotliwość kontuzji

Jako dietetyk i fizjoterapeuta chciałbym przedstawić bliski mi temat z pogranicza tych dwóch odrębnych dziedzin.
Dzięki połączonym siłom sztabów medycznych i trenerskich zawodnicy są w stanie dojść do zdrowia w optymalnym czasie. Niestety, większość osób aktywnych fizycznie nie ma takiego zaplecza i w przypadku kontuzji korzysta głównie z usług fizjoterapeutów. Tę serię wpisów na temat substancji wspomagających proces rekonwalescencji kieruję w stronę specjalistów oraz samych sportowców, którzy chcą dowiedzieć się, jak wrócić do uprawiania sportu w szybszym czasie.

Czym są kontuzje i dlaczego ich nie lubimy?

Kontuzje są, niestety, nieodzowną częścią sportu, zarówno na poziomie profesjonalnym, jak i amatorskim. Rozbijają zaplanowane cykle treningowe, przygotowanie do zawodów, a czasami wykluczają z samych imprez/wydarzeń sportowych. W czasie Igrzysk Olimpijskich w 2012 roku kontuzji doznało aż 11% wszystkich zawodników, z czego 35% urazów całkowicie wyłączyło te osoby z zawodów. Biorąc pod uwagę ogólną liczbę uczestników (10568), daje nam to dużą ilość urazów na jednej imprezie sportowej. Gdy popatrzymy na dyscyplinę grup najczęściej doznających urazów, znajdziemy tam cały przekrój sportu. Od jazdy na BMX i sportach walki, przez gry zespołowe, jak piłka ręczna i hokej, po lekkoatletykę i badminton. Kontuzje są zmorą dla trenerów i zawodników. Mogą one zniweczyć wiele lat przygotowań do treningów oraz zakłócić same treningi.

Oczywiście, że chodzi też o pieniądze

Kontuzja piłkarza Premier League to nie tylko koszt jego leczenia. Klub ciągle musi wypłacać mu pensje, a z powodu braków w kadrze narażony jest na mniejsze sukcesy sportowe, co przekłada się na niższe miejsce w lidze, możliwość niezakwalifikowania się do rozgrywek europejskich, a nawet spadek do niższej ligi. Według wyliczeń firmy ubezpieczeniowej Jardine Lloyd Thompson Group kluby Premier League straciły w sezonie 2016/17 – 177 milionów funtów z powodu kontuzji swoich zawodników (liczba ta rośnie co roku z powodu coraz większych pensji piłkarzy). Jednakże jest to liczba, w której brano pod uwagę same zarobki zawodników. W analizie Eyal Eliakim (2020), wliczającej miejsce w tabeli, sukcesy sportowe itp. możemy przeczytać, że średnia strata klubów (20 klubów) Premier League w sezonie 2016/17 wyniosła 45 milionów funtów! Czy wyliczenia te są realne? W analizie tej prognozowano wygranie ligi przez Manchester United, co dla wszystkich fanów ligi angielskiej może wskazywać na słabą wiarygodność tych wyliczeń (śmiech przez łzy kibica Czerwonych Diabłów). Takie liczby robią wrażenie i nie dziwi postawa klubów, które inwestują w prewencję kontuzji oraz jak najszybszy powrót zawodników do gry.

Przekrój rodzaju kontuzji

Oczywiście rodzaj kontuzji mocno zależny jest od dyscypliny, a co za tym idzie – interwencja żywieniowa, jaką będziemy mogli zastosować, również będzie się różniła swoją skutecznością.
Najczęściej spotykanymi urazami są te związane z układem mięśniowym, które mogą stanowić nawet 55% kontuzji. Zaraz za nimi pojawiają się urazy kostno-stawowe (w NBA skręcenia stawu skokowego stanowią 13,2% wszystkich kontuzji). Na końcu mamy, niestety te najcięższe, czyli złamania, które stanowią około 5-10%.
W jaki sposób możemy jeszcze je podzielić? Na przewlekłe (np. zapalenie ścięgna, zapalenie kaletki) i nagłe (np. złamania, skręcenia).

Czy da się ich uniknąć?

Do kontuzji dochodzi zarówno na treningach (współczynnik 4 urazów na 1000 spotkań) jak i zawodach (współczynnik 13,8 urazów na 1000 spotkań). W niektórych sportach występują one częściej (futbol amerykański odpowiednio 9,6 oraz 35,9 na 1000 spotkań), a w innych rzadziej. Na tym etapie nie jesteśmy w stanie ich całkowicie wyeliminować, nawet ciężko sobie wyobrazić, jak mogłoby to się stać możliwe, skoro nawet zawodnicy eSportów borykają się z kontuzjami ;).

Podsumowanie

Pomimo, że kontuzje jawią się jako, straszne to trzeba z nimi żyć, bo jak na razie nie wymyślono sposobu, by pozbyć ich się na dobre. Ważna jest prewencja, ale gdy uraz już wystąpi, trzeba działać interdyscyplinarnie, by skrócić czas powrotu do uprawiania sportu. W kolejnych wpisach z tej serii przyjrzymy się poszczególnym składnikom i suplementom, które mogą pomóc w walce z kontuzjami.

Literatura

1. Engebretsen L., Soligard T., Steffen K., et al. Sports injuries and illnesses during the London Summer Olympic Games 2012. Br J Sports Med. 2013;47(7):407-414.
2. Eliakim, E., Morgulev, E., Lidor, R., & Meckel, Y. (2020). Estimation of injury costs: financial damage of English Premier League teams' underachievement due to injuries.
3. Ekstrand J, Hägglund M, Waldén M. Epidemiology of muscle injuries in professional football (soccer). Am J Sports Med. 2011;39(6):1226-1232.
4. Delos D, Maak TG, Rodeo SA. Muscle injuries in athletes: enhancing recovery through scientific understanding and novel therapies. Sports Health. 2013;5(4):346-352.
5. Drakos MC, Domb B, Starkey C, Callahan L, Allen AA. Injury in the national basketball association: a 17-year overview. Sports Health. 2010;2(4):284-290.
6. Robertson GA, Wood AM. Fractures in sport: Optimising their management and outcome. World J Orthop. 2015;6(11):850-863.
7. Yang J, Tibbetts AS, Covassin T, Cheng G, Nayar S, Heiden E. Epidemiology of overuse and acute injuries among competitive collegiate athletes. J Athl Train. 2012;47(2):198-204.
8. Hootman, J. M., Dick, R., & Agel, J. (2007). Epidemiology of collegiate injuries for 15 sports: summary and recommendations for injury prevention initiatives. Journal of athletic training42(2), 311–319.
9. Edouard P, Navarro L, Branco P, Gremeaux V, Timpka T, Junge A. Injury frequency and characteristics (location, type, cause and severity) differed significantly among athletics (’track and field') disciplines during 14 international championships (2007-2018): implications for medical service planning. Br J Sports Med. 2020;54(3):159-167.